Waar komt de angst en haat voor de hoofddoek vandaan? Deel 1

0

Begin dit jaar(2016) werd een Moslimvrouw met een hoofddoek belaagd en mishandeld door drie mannen. De vrouw stond langs de weg autobestuurders met pech bij. Zo hadden de mishandelaars naar verluidt ‘k*****moslim met je k*****hoofddoek’ geroepen terwijl ze op de vrouw insloegen. Hieruit valt te concluderen dat de mannen het puur en alleen op haat hadden gemikt op basis van uiterlijk en geloof en niet om wat ze aan het doen was. Waarom zou je iemand puur en alleen mishandelen om een hoofddoek?  Een hoofddoek is slechts een stukje kleed dat om het hoofd wordt gewikkeld. Wat voor aardverschuivend effect heeft het dragen van een hoofddoek op de realiteit? Of wat voor negatief effect heeft de hoofddoek op drie mannen die hysterisch een vrouw belagen en mishandelen? De logica achter deze acties is ver te zoeken.

De meeste mensen zullen denken dat het ‘gewoon’ een combinatie van moslimhaat en racisme is, iets wat steeds vaker voorkomt sinds de aanslagen van 11 september. Ik zal hier echter betogen dat het eerder te maken heeft met een fenomeen dat eeuwenoud is en zijn oorsprong heeft gevonden gedurende de periode van het Europese kolonialisme. Dit soort gewelddadige acties van niet-moslims tegenover moslims, specifiek vrouwen met een hoofddoek, is niet alleen van deze tijd. Frantz Fanon, een intellectueel die uitgebreid betrokken was bij de Algerijnse onafhankelijkheidsoorlog tegen de Franse kolonisator in de jaren vijftig, schreef hier al over in zijn boek a dying colonialism. Hij beschreef hoe vrouwen met een hoofddoek op grote schaal midden op straat werden vernederd door Franse soldaten door bijvoorbeeld hun hoofddoeken af te trekken. De Fransen evenals de Britten, die beiden kolonies en mandaten hadden in de Islamitische wereld sinds de 19e eeuw, waren geobsedeerd door het hele concept van de hoofddoek en de zogenaamde mystiek daarachter. Vragen als ‘wat zit er onder de sluier?’, ‘wat doen deze vrouwen op plekken waar vreemde mannen niet mogen komen?’ en ‘wat verbergen ze?’ domineerden het koloniale gedachtegoed. Een bewijs dat hiervoor kan worden aangerekend zijn de vele ansichtkaarten en postzegels met gesluierde vrouwen die in de 19e en 20ste eeuw wijd verspreid werden in Europa. Deze kaarten bevatten fantasierijke plaatjes van vrouwen die hun sluier hadden afgedaan. Ook waren er vele producten van halfnaakte oosterse vrouwen in badhuizen en afgesloten plekken waar mannen niet mochten komen. Dit allemaal om een vaag idee te krijgen van wat er zich nou achter de sluier afspeelt. In het westen was er destijds al een extreme waanzin om de gesluierde vrouw volledig bloot te stellen aan het Europese koloniale oog.

29ac36be-f413-47ee-81a1-f3230d9c9046

Deze waanzin ging echter verder dan alleen een maatschappelijke obsessie met de hoofddoek in koloniaal Europa als mikpunt. De drang van kolonisten om de gesluierde vrouw bloot te stellen had ook een politieke en militaire doeleinden. Wanneer een kolonist een stuk land wilt annexeren, dan vereist dat absolute controle over wat in dat land gebeurt. Om absolute controle te verkrijgen is het noodzakelijk dat de kolonisator alles, maar dan ook alles weet over het land, de populatie, de economie, de cultuur en de presente godsdiensten. Bij het veroveren van een Islamitisch gebied speelt echter een onvoorzien probleem. Gesluierde vrouwen, een aanzienlijk deel van de gekoloniseerde populatie, opereren in locaties waar mannen, inclusief mannelijke kolonisten, geen toegang tot hebben. Voor de (voornamelijk mannelijke) kolonisator is het uitermate lastig om erachter te komen wat de gesluierde vrouw onder haar sluier verbergt, wat ze denkt, hoe ze zich gedraagt, wat ze in haar vrije tijd doet en hoe ze privé opereert. Deze ontoegankelijkheid is een enorme hinder voor het verkrijgen van absolute controle over het te annexeren gebied.

Dat relatief kleine element waar de kolonist geen volledige controle over kan krijgen is juist waarom de vrouw met een hoofddoek de grootste bedreiging vormt voor het Europese kolonialisme. Omdat de vrouw opereert in locaties waar de mannelijke zintuigen van de kolonist geen bereik hebben, heeft hij ook geen invloed op de opvoedingspatronen die de vrouw haar zoon of dochter oplegt. Vrouwen zouden bijvoorbeeld een antikoloniaal sentiment kunnen opwekken bij hun nageslacht. Deze vrouwen hebben dus de capaciteiten om een revolutie op gang te zetten die het koloniale systeem omver zou kunnen werpen. Deze vrouwen zouden mogelijk wapens en geld kunnen smokkelen onder hun bescheiden kleding om het verzet tegen de kolonist te pantseren. Of dit de realiteit was of niet is irrelevant. De Britse en de Franse kolonisten zouden hier nooit achter kunnen komen en dat is voor hen juist zo beangstigend. Uiteindelijk begreep de gekoloniseerde populatie in de Islamitische wereld dit ook. Bij de meeste antikoloniale onafhankelijkheidsbewegingen in de Islamitische wereld was de rol van de gesluierde vrouw erg belangrijk tijdens het verzet tegen de overheerser. De sluier of hoofddoek was het symbool van vrijheid en verzet.

Met deze historische achtergrond kan je beter begrijpen waarom gesluierde vrouwen in de jaren vijftig in hun eigen land door Franse soldaten werden belaagd. Het was een daad uit angst en het kunnen uitvoeren en veiligstellen van absolute controle binnen de Islamitische Franse kolonies. Het kolonialisme mag voorbij zijn, maar het koloniale gedachtegoed leeft voort in Europa en is nog steeds van invloed op de populatie. Vele hedendaagse tradities, ideeën over zelfbeeld en correct handelen hebben haar oorsprong in het koloniale verleden.  De daden van de eerder genoemde drie mannen moet dus in deze koloniale context van angst, macht en controle begrepen worden. Men moet inzien dat geschiedenis erg veel invloed heeft op hoe we de maatschappij, cultuur en politiek benaderen zelfs tot op het niveau van het individu. Door dit feit vast te stellen kunnen we ook beter begrijpen waar vooroordelen over gesluierde vrouwen, zoals dat ze dom, onderdanig en ouderwets zijn, vandaan komen en de Europese maatschappij domineren. Hier zal ik het verder over hebben in deel 2.

 

Share.

About Author

Comments are closed.